Bijgewerkt op
Een gebouw kan leegstaan en toch gewoon van iemand zijn. Dat is het belangrijkste uitgangspunt bij urbex. Een kapot hek, een open deur of een adres dat op een forum staat, geeft je geen recht om naar binnen te gaan.
Ik schrijf hier over de punten die bij het fotograferen van verlaten gebouwen terugkomen. Welke wet in een concreet geval van toepassing is, hangt af van het land, het terrein, het gebruik en wat er werkelijk gebeurt. Eén algemene urbexregel voor Nederland, België, Duitsland en Frankrijk bestaat niet.
Toestemming vóór het bezoek
Vraag toestemming aan de eigenaar of een beheerder die daartoe bevoegd is. Spreek af welke gebouwen en ruimten je mag bezoeken, of je begeleiding nodig hebt en of je de foto’s mag publiceren. Iemand die zelf ooit ongezien binnenkwam, kan jou geen toestemming geven.
Toestemming voor een open dag geldt niet vanzelfsprekend ook voor een later bezoek. Een afspraak met een voormalige beheerder blijft evenmin geldig zodra hij niet meer namens de eigenaar mag handelen. Verschillende reportages op EOSfoto laten juist zien hoe tijdelijk zo’n mogelijkheid kan zijn.
Geen braak betekent niet automatisch toegestaan
In oudere urbexteksten wordt soms beweerd dat je pas een probleem hebt wanneer je iets openbreekt of meeneemt. Dat is te eenvoudig. Ook zonder beschadiging kan het betreden of blijven op een terrein of in een gebouw onrechtmatig of strafbaar zijn.
In Nederland kunnen, afhankelijk van de situatie, onder meer de bepalingen over huisvredebreuk, kraken en verboden toegang van belang zijn. De artikelen hebben verschillende voorwaarden. Het is dus evenmin juist om iedere fotograaf in een leeg pand zonder meer als kraker aan te merken.
Voor Duitsland regelt § 123 van het Strafgesetzbuch onder meer het wederrechtelijk binnengaan van woningen, bedrijfsruimten en afgesloten terreinen, en het niet vertrekken na een bevoegde vordering. Ook daar is ‘ik heb niets vernield’ geen algemene vrijstelling.
Voor België en Frankrijk moet je de daar geldende regels raadplegen. Ik neem hier geen oude buitenlandse wetscitaten en strafmaten over alsof ze automatisch nog actueel zijn. Voor een concreet bezoek zijn actuele informatie en toestemming belangrijker dan een gunstig klinkende passage van een urbexwebsite.
Een camera verandert de regels niet
Fotografie kan een goede reden zijn om toestemming te vragen. Het is geen afzonderlijk recht om daarvoor ieder gebouw in te gaan. Een fototas bewijst ook niet dat alle handelingen tijdens een bezoek zijn toegestaan.
Beschadigen, forceren, meenemen en het betreden van niet-toegestane ruimten zijn afzonderlijke kwesties. Dat je niets wilt stelen, maakt het verplaatsen van eigendommen of het omzeilen van een afsluiting niet vanzelfsprekend toegestaan. Vertrek wanneer een bevoegde eigenaar, beheerder of autoriteit je daartoe opdracht geeft.
Toestemming en veiligheid zijn twee verschillende vragen
Een toegestaan bezoek kan nog steeds plaatsvinden in een gebouw met beperkingen. Een mooie foto laat niet zien welke vloer is afgekeurd of welk deel van een installatie nog werkt. Houd je aan de afgesproken route en de aanwijzingen van de beheerder. Een onbekende situatie is geen reden om aan te nemen dat het wel goed zal gaan.
Na het maken van de foto
Ook publicatie vraagt aandacht. Laat geen leesbare patiëntgegevens, brieven, adressen of andere persoonlijke informatie zien. Denk bij herkenbare personen aan hun privacy en mogelijke portretrechten. Toestemming om het terrein te bezoeken regelt niet automatisch alle rechten voor iedere toepassing van de foto’s.
Omgekeerd geeft de CC-BY-licentie op mijn eigen foto’s alleen rechten op die foto’s. Ze geeft geen toegang tot een gebouw en vervangt geen toestemming van andere rechthebbenden.
De praktische conclusie is minder spectaculair dan sommige urbexverhalen: regel een bezoek en vraag wat er mogelijk is. Wil je weten hoe regels in jouw specifieke situatie uitpakken, vraag dan advies aan iemand die het toepasselijke recht en de feiten kan beoordelen.
Reacties