Wie in Heerlen vanaf het station de stad in loopt, kan moeilijk om het Royal Theater heen. Het afgeronde gebouw staat er nadrukkelijk, maar zonder de hoogte van de gebouwen eromheen nodig te hebben. Het ontwerp van Frits Peutz past bij een tijd waarin een avond naar de bioscoop nog een hele gebeurtenis was.
In januari 1938 gingen de deuren open. Heerlen was toen een mijnstad in ontwikkeling en kreeg met Royal een bioscoop die bij die ambities paste. Ook tijdens de bezetting bleef het theater een plek waar mensen films zagen. Rond de bevrijding kreeg het gebouw nog een heel andere bezoeker: Marlene Dietrich trad er op 17 september 1944 op.
Een zaal zonder voorstelling
Na de oorlog bleef Royal nog tientallen jaren in gebruik. De komst van grote bioscoopcomplexen veranderde de positie van de oudere zalen. Op het moment dat ik er mocht fotograferen, was de bioscoop niet in gebruik. Die gelegenheid liet ik vanzelfsprekend niet voorbijgaan.
Een bioscoopzaal is ontworpen om je aandacht naar één kant te trekken. Zodra er geen film draait, valt juist de ruimte daaromheen op. De vorm van de zaal, de rijen stoelen, de doorgangen en het licht krijgen dan een veel grotere rol. Wat tijdens een voorstelling naar de achtergrond verdwijnt, wordt op een foto het onderwerp.
De beelden horen bij die periode van leegstand. Ze zeggen dus niet dat het Royal daarna voorgoed dicht bleef. Filmhuis De Spiegel heeft het gebouw opnieuw voor film gebruikt en werkt aan de verdere ontwikkeling van de locatie. Voor het programma en de actuele situatie kun je beter bij het filmhuis kijken; deze reportage bewaart het Royal zoals ik het toen aantrof.
Dat is ook het aardige aan het fotograferen van zulke gebouwen. Je legt een tussenfase vast die voor de mensen die er dagelijks langskomen nauwelijks hoeft op te vallen. Totdat er verbouwd wordt en juist die gewone details verdwenen zijn.
Reacties